SEMİNER SERİSİ
Sosyal Bilimlerde Tez Yazmanın Yol Haritası:
Konudan Araştırma Tasarımına
Dokuz oturum, iki blok. Veriye dokunmadan önce çözülmesi gereken her şeyi bu seminer serisinde bulabilirsiniz — yalnızca araştırmanın tasarlanması değil; bölüm ve paragraf mimarisi, kaynak kullanımı ve akademik dürüstlük de dahil.
Küçük gruplar, çevrimiçi — ve kimse kendi tezini grupta anlatmaz.
TAKVİM
ÜCRETSİZ DERS
22 Ekim
Perşembe, 20:00 - Çevrimiçi, Canlı
KAYIT DÖNEMİ
23 Ekim – 15 Kasım
ya da kontenjan dolana kadar
BLOK 1 BAŞLIYOR
18 Kasım
Çarşamba, 20:00–21:30
Blok 1 - Konudan Yazıma
1. Modül
Toplumsal Araştırmanın DNA'sı
Giriş niteliğindeki bu modülde, akademik araştırmanın günlük hayatta karşılaştığımız 'bilme' türlerinden farkını anlayarak, bir toplumsal araştırma yürütürken neleri hedeflediğimizi ve bunların ardında yatan felsefi yaklaşımları ele alacağız. Temel konu başlıklarımız:
-
Toplumsal araştırmanın farkı
-
Toplumsal araştırmada felsefi yaklaşımlar
-
Toplumsal araştırmanın amaçları
-
Felsefe, amaç ve yaklaşımı birbirine bağlama
2. Modül
Tez Önerisi ve Tez Yapısı
Araştırma/tez önerisi ve tez bölümleri hakkında genel bilgi sahibi olmak, önünüzdeki süreci net olarak görmenizi sağlayacaktır. Bu konuları şu başlıklar altında ele alacağız:
-
Birincil araştırma
-
Bir araştırma/tez önerisinin yapısı
-
Bir tezin bölümleri: hangi bölüm neden var?
3. Modül
Hızlı Literatür Keşfi
Her araştırma bir literatür bünyesinde yer alır ve ona katkı yapmayı hedefler. Bu modülün amacı, literatür keşfinin neden ve nasıllarını anlayarak, doğru kaynakları hızlı bulmanızı, hangilerinin okunmaya değer olduğuna karar vermenizi ve okuduklarınızı bir daha kaybetmeyecek şekilde kaydetmenizi sağlamaktır. Ele alacağımız başlıklar şunlar:
-
Literatür taramasına ne dâhil edilir, ne edilmez
-
Kaynak arama: manuel ve yapay zekâ destekli
-
Kaynakları değerlendirme ve organize etme
-
Kaynakları okuma, not alma ve kaydetme stratejileri
4. Modül
Konudan Araştırma Sorusuna
Tez yazarken ilerleyemediğinizde sorun her zaman konunun yeterince daraltılmamış olması değildir. Daraltılmış bir konu nereye bakacağınızı söyler; neyi arayacağınızı söylemez. Araştırma sorusu/soruları da arkasında duracak araştırma boşluğu belirlenmeden netleşmez. Bu modülde konudan araştırma sorusuna uzanan zinciri adım adım ele alacağız:
-
Araştırma konusunu daraltma
-
Araştırma problemini tanımlama
-
Araştırmanın amaç ve hedeflerini belirleme
-
Araştırma sorularını oluşturma
5. Modül
Literatür Taraması Yazımı
Okuduklarınızı bir araya getirmek ile onlardan bir argüman kurmak farklı işlerdir. Bu modülde, topladığınız kaynakları önce karşılaştırılabilir hâle getirmeyi, onları birbirleriyle konuşturmayı ve literatür taraması bölümünü bir araştırma boşluğuna doğru ilerleyen bir argüman olarak yazmayı ele alacağız. Başlıklarımız:
-
Çalışmaları bir tabloda karşılaştırılabilir hâle getirme
-
Çalışmaları birbirleriyle konuşturma
-
Araştırma boşluğunu yazıya dökme
-
Literatür taraması bölümünün yapılandırılması
6. Modül
Akademik Yazmanın İncelikleri
Yazamamanın nedeni çoğu zaman fikir eksikliği değil, yapı eksikliğidir. Bu modülde, bir bölümü yazmaya başlamadan önce nasıl planlayacağınızı, paragrafları birbirine nasıl bağlayacağınızı ve başkalarının çalışmalarını kendi metninizde güvenle nasıl kullanacağınızı çalışacağız. Başlıklarımız:
-
Bölüm planı çıkarma ve paragraf denetimi
-
Paragraflar arası ve paragraf içi geçişler
-
İntihalden kaçınma, atıf ve kaynak gösterme
-
Yeniden ifade etme, alıntılama ve özetleme
Blok 2 - Kuramdan Tasarıma
7. Modül
Kuram ve Nedensel Açıklama
Kuramsal çerçeve, araştırmanın tüm aşamalarına yön veren temel yapıdır. M1'de kuramın ve hipotezin ne olduğunu tanımlamıştık; burada bir adım ileri gidiyoruz. Güçlü bir açıklama, iki şeyin birlikte değiştiğini göstermekle yetinmez; birinin diğerini nasıl ürettiğini de gösterir. Bu yüzden modülün merkezinde nedensellik mekanizmaları yer alıyor: kuram sınayan araştırma da, veriden kuram oluşturan araştırma da aynı soruya yanıt arar — bu nasıl oluyor? Başlıklarımız:
-
Nedensellik ve nedensel ilişki türleri
-
Nedensellik mekanizmaları
-
Kuram sınama ile kuram oluşturma: mekanizmadan hipoteze, veriden kurama
-
Kuramsal çerçeve bölümünün yazılması
8. Modül
Araştırma Tasarımı Haritası
Araştırmanız için en doğru ve uygulanabilir yöntemi belirlemek ve araştırma tasarımını olabildiğince ayrıntılı planlamak yolun yarısını tamamlamak demektir. İlk blokta bu seçeneklerin genel haritasını çıkarmıştık; bu modülde hangi aşamada ne tür seçimler yapmanız gerektiğini ve bu seçimlerin neye dayandığını şu başlıklar altında işliyoruz:
-
Araştırma sorusuna uygun yaklaşım ve strateji seçimi
-
Nicel, nitel ve karma araştırma desenleri/tasarımları
-
Analiz birimi ve zaman boyutu
-
Tezin Yöntem bölümünün organizasyonu
9. Modül
Örneklem ve Veri Toplama Mantığı
Veri toplamak teknik bir iş gibi görünür, ama her seçim araştırma sorusunun yanıtlanabilirliğini doğrudan etkiler. Bu modülde veriyi nereden ve nasıl toplayacağınızı, hangi yöntemin hangi soruya yanıt verebildiğini ve verinizi nasıl analiz etmeyi planladığınızı ele alacağız — hepsi veri toplamaya başlamadan önce verilmesi gereken kararlar.
-
Örneklem: evren, örneklem çerçevesi ve örneklem seçimi
-
Veri toplama yöntemleri ve hangi sorulara yanıt verdikleri
-
Ölçme, güvenilirlik, geçerlilik ve veri işleme
-
Analiz planı: hangi analizi neden seçtiğinizi gerekçelendirme